|
O potencjale regionu stanowi szereg czynników atrakcyjności inwestycyjnej, określających główne obszary działalności naukowej, gospodarczej i politycznej:
- dostępność transportowa,
- zasoby pracy i nauki,
- chłonność rynku,
- infrastruktura gospodarcza,
- infrastruktura społeczna,
- aktywność województw wobec inwestorów,
- wsparcie samorządu regionalnego i polityka gospodarcza regionu,
- dostępność instytucji wspierających rozwój biznesu.
W sposób syntetyczny, atrakcyjność inwestycyjną rozumieć można w kategoriach „zdolności skłonienia inwestorów do wyboru regionu jako miejsca lokalizacji inwestycji”. (1) Owa "zdolność", będąca istotą atrakcyjności inwestycyjnej, rozumiana jest jako kombinacja korzyści lokalizacji możliwych do osiągnięcia w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej i wynikających ze specyficznych cech obszaru, w którym działalność ma miejsce. Korzyści te określane są mianem czynników lokalizacji. O atrakcyjności inwestycyjnej danego obszaru decyduje zatem kombinacja czynników lokalizacji. Obszary oferujące optymalną kombinację czynników lokalizacji są atrakcyjne inwestycyjnie, gdyż pozwalają na redukcję nakładów inwestycyjnych i bieżących kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa, ułatwiając maksymalizację zysków i zmniejszając ryzyko niepowodzenia inwestycji. Podstawowe znaczenie odgrywają bezpośrednie (tzw. twarde) czynniki lokalizacji. To przede wszystkim one zapewniają korzyści pozwalające na redukcję kosztów. W wypadku Polski bardzo duże znaczenie dla lokalizacji inwestycji ma wielkość i jakość zasobów pracy. Wynika to z faktu, że ich rozmieszczenie jest bardzo silnie zróżnicowane.
Bardzo ważnym czynnikiem jest dostępność transportowa. Niektóre regiony kraju wyposażone są już w autostrady i lotniska z rozbudowaną siecią połączeń, podczas gdy inne pozbawione są tych atutów. Przez region Małopolski przebiega autostrada A4 łącząca wschodnią i zachodnią granicę kraju, a w niewielkiej odległości od Krakowa znajduje się znaczący węzeł komunikacyjny prowadzący z południa na północ Polski. Z kolei potrzeby transportu lotniczego zaspokaja międzynarodowe lotnisko w Balicach (około 3 mln operacji lotniczych rocznie) oraz położone około 80 km dalej na zachód, lotnisko Pyrzowice. Niewątpliwie jednym z czynników decydujących o rentowności przedsięwzięcia są zasoby pracy I nauki. Dla inwestora ważniejsza jest w tym wypadku różnica w kosztach pracy pomiędzy Polską, a innymi krajami Europy Zachodniej, a także rozlokowanie ośrodków naukowych, udostępniających wykształconą kadrę. Zarówno w odniesieniu do kosztów pracy jak I poziomu wykształcenia, Małopolska prezentuje się bardzo dobrze. Krakowskie uczelnie zajmują czołowe miejsca w rankingach uczelni i absolwentów(2): 2 miejsce AGH i 8. Politechniki Krakowskiej w rankingu uczelni technicznych na 2009 rok, 2. Miejsce AGH i 4. Uniwersytetu Jagiellońskiego w rankingu „Prestiż wśród pracodawców”, a przede wszystkim, pierwsze miejsce Uniwersytetu Jagiellońskiego na liście najlepszych uczelni (tego samego rankingu z 2009 roku) w Polsce.
Z punktu widzenia inwestora istotną kwestią jest dostęp do rynku zbytu. Jednak w rezultacie postępującej globalizacji produkcji przemysłowej lokalny rynek nie jest bardzo istotny. Czynnik ten ma większe znaczenie w usługach, które mimo rozwoju technologii informacyjnych, w dużej mierze sprzedawane są na rynku lokalnym. Redukcję kosztów działalności umożliwia również dobrze rozwinięta infrastruktura gospodarcza. W Polsce duże korzyści w tym zakresie przynosi lokalizacja w specjalnych strefach ekonomicznych, które funkcjonować będą jeszcze przez jedenaście lat. Krakowska specjalna strefa ekonomiczna, (w ramach której znajduje się m.in. Park LifeScience), obejmuje obecnie obszar 528,84 hektarów. Jest położona na terenie województwa małopolskiego oraz podkarpackiego, gdzie pomoc publiczna z tytułu inwestycji na terenie SSE jest najwyższa w Polsce. Krakowska SSE składa się z 19 podstref znajdujących się na obszarze 17 gmin. Dotychczas wydano 72 zezwolenia na działalność, utworzono 5828 miejsc pracy, a wysokość poniesionych nakładów wynosi 1,3 mld zł.
Wraz ze zmieniającą się strukturą inwestycji rośnie rola pośrednich (miękkich) czynników atrakcyjności inwestycyjnej, mimo że nie przekładają się one wprost na sytuację finansową danego przedsięwzięcia. Do takich czynników niewątpliwie zaliczyć można poziom rozwoju gospodarczego, od którego zależą możliwości kooperacji z lokalnymi partnerami. W rozwiniętych gospodarkach rynkowych przedsiębiorstwa wysokotechnologiczne wykazują tendencję do koncentrowania swojej działalności w ściśle określonych lokalizacjach (klastrach wysoko-technologicznych). Obecność takich form współpracy stanowi także istotny czynnik lokalizacyjny. Sektor wysokich technologii wymaga ciągłej i intensywnej działalności innowacyjnej oraz wysokich nakładów na badania i rozwój. Przedstawicielem tej formy współpracy w sektorze lifescience dla województwa małopolskiego jest Klaster LifeScience, zrzeszający ponad 50 podmiotów gospodarczych, jednostek naukowych i uczelni.
Dla działalności zaawansowanych technologicznie (w tym dla działalności firm z obszaru lifescience) istotny jest wysoki poziom rozwoju infrastruktury społecznej zapewniający satysfakcjonujące warunki życia i będący jednym z niezbędnych elementów tworzących atmosferę innowacyjności. Wysoki poziom rozwoju infrastruktury społecznej, a więc przede wszystkim szkolnictwa, ochrony zdrowia, instytucji kultury, rozrywki i wypoczynku w dużym stopniu kształtuje jednak dobre warunki życia. Decydują one z kolei o atrakcyjności osiedleńczej. Napływ ludności przyczynia się zaś do pozytywnych zmian w zakresie zasobów pracy, co ma szczególne znaczenie dla sektora usługowego i zaawansowanego technologicznie. Kraków jest miastem przyciągającym wielu młodych ludzi, korzystających z wymienionych wcześniej atutów edukacyjnych, a także szerokiej bazy pracodawcow.
Coraz większego znaczenia nabiera aktywność społeczności poszczególnych obszarów w zabieganiu o inwestora. Przykłady wielu udanych inwestycji wskazują na wagę zdolności władz samorządowych do współpracy z inwestorem. Również sukces specjalnej strefy ekonomicznej, która oprócz ulg finansowych, oferuje obsługę inwestora na wysokim poziomie, potwierdza znaczenie tego czynnika. Do zadań szczebla wojewódzkiego administracji samorządowej należy przede wszystkim kreowanie strategii rozwoju społeczno-gospodarczego i prowadzenie polityki rozwoju województwa. Wzmacnianie atrakcyjności inwestycyjnej jest jednym z elementów tej polityki, realizowane poprzez działalność instytucji wsparcia biznesu (Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego) oraz organów administracji lokalnej (Departament Inwestycji Regionalnych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego).
Końcowa ocena atrakcyjności inwestycyjnej województw w Polsce wykonana przez Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową dokonana została na podstawie analizy sześciu grup wskaźników cząstkowych. Zgodnie z przyjętymi założeniami badawczymi, największe znaczenie przypisano zasobom i kosztom pracy. Za nieco mniej ważną, ale również mającą duże znaczenie dla kształtowania atrakcyjności inwestycyjnej województw, uznano aktywność województw wobec inwestorów. Kolejnym w hierarchii ocenianych czynników była dostępność transportowa, następnie wielkość rynku zbytu i poziom rozwoju infrastruktury gospodarczej. Stosunkowo najmniejsze znaczenie przypisano dwóm składowym atrakcyjności inwestycyjnej – poziomowi rozwoju infrastruktury społecznej i poziomowi bezpieczeństwa powszechnego.
Zgodnie z powyższą metodologią, region województwa małopolskiego znalazł się na 5. miejscu w Polsce(3). Natomiast pod względem atrakcyjności inwestycyjnej podregionów dla działalności zaawansowanej technologicznie – na trzeciej pozycji.
(1) K. Gawlikowska-Hueckel, S. Umiński, Ocena konkurencyjności województw, IBnGR, Gdańsk 2008 (2) Ranking dziennika „Rzeczpospolita” i Wydawnictwa Perspektywy, 2009 (3) Raport: Atrakcyjność inwestycyjna województw i podregionów Polski, IBnGR, 2008
|